Φεγγάρι ή πλανήτης; Αλλόκοτο πλανητικό σύστημα αψηφά τους ορισμούς των
αστρονόμων
Ένα νέο πλανητικό σύστημα που ανακαλύφθηκε σε απόσταση 71 ετών φωτός από τη Γη είναι τόσο εντυπωσιακά διαφορετικό από το Ηλιακό Σύστημα ώστε οι αστρονόμοι δυσκολεύονται να βρουν την κατάλληλη ορολογία για το περιγράψουν.
Το σύστημα περιλαμβάνει έναν κόκκινο νάνο –ένα μικρό άστρο με μάζα που αντιστοιχεί στο 40% της μάζας του Ήλιου- γύρω από τον οποίο περιφέρεται ένας καφέ νάνος, ένα ουράνιο σώμα που βρίσκεται στο όριο ανάμεσα στους πλανήτες και τα άστρα.
Και γύρω από τον καφέ νάνο κινείται σε τροχιά ένα αντικείμενο στο μέγεθος του Δία, το οποίο μόλις ανακαλύφθηκε από το Πολύ Μεγάλο Τηλεσκόπιο (VLT) του Ευρωπαϊκού Αστεροσκοπείου του Νότου στη Χιλή.
Αν θεωρήσουμε το Ηλιακό Σύστημα ως σύστημα αναφοράς, ένα σώμα σε τροχιά γύρω από ένα άλλο σώμα που περιφέρεται γύρω από ένα άστρο θα ονομαζόταν δορυφόρος –σε αυτή την περίπτωση εξωδορυφόρος, αφού βρίσκεται εκτός του Ηλιακού Συστήματος.
Το θέμα είναι ότι το αντικείμενο που κινείται γύρω από τον καφέ νάνο δεν μοιάζει με κανένα από τα φεγγάρια του Ηλιακού Συστήματος, δεδομένου ότι είναι γιγάντιο και αποτελείται από αέρια αντί από πετρώματα.
Πώς πρέπει λοιπόν να ονομαστεί;
«Αυτό σίγουρα θα αποτελέσει αντικείμενο συζήτησης» δήλωσε ο Κέβιν Χόι του Πανεπιστημίου Ντιέγκο Πορτάλες της Χιλής, πρώτος συγγραφέας της μελέτης που δημοσιεύεται στο περιοδικό Nature.
«Σε γενικές γραμμές, οι περισσότεροι αστρονόμοι θεωρούν αποδεκτό τον όρο “εξωδορυφόρος”, τουλάχιστον ως προσωρινή ονομασία μέχρι να υιοθετήσουμε επίσημους ορισμούς για αντικείμενα όπως αυτό που εντοπίσαμε» είπε.
«Έχουμε πλέον φτάσει στα όρια του πόσο μπορούμε να τεντώσουμε τους όρους που επινοήσαμε για το Ηλιακό Σύστημα, ώστε να περιγράψουμε άλλα πλανητικά συστήματα όπως αυτό».
«Κουτί της Πανδώρας»
Ο εξωδορυφόρος έχει τουλάχιστον το 90% της μάζας του Δία και χρειάζεται 170 ημέρες για να συμπληρώσει μια περιφορά γύρω από τον καφέ νάνο, από τον οποίο απέχει πέντε φορές λιγότερο από ό,τι η Γη από τον Ήλιο.
«Πιστεύω ότι αυτή η ανακάλυψη άνοιξε το κουτί της Πανδώρας για την επιστημονική κοινότητα»« σχολίασε η Άλις Ζούρλο του Πανεπιστημίου Ντιέγκο Πορτάλες.
«Πρόκειται για έναν εντελώς νέο και ασυνήθιστο τύπο αντικειμένου, πραγματικά διαφορετικό από οτιδήποτε γνωρίζουμε στο Ηλιακό Σύστημα. Μέσω θεωρητικών μοντέλων, θα πρέπει τώρα να κατανοήσουμε πώς σχηματίζονται τέτοιου είδους σώματα και αν είναι συνηθισμένα ή όχι».
Αν και οι αστρονόμοι έχουν ανακαλύψει περισσότερους από 6.300 εξωπλανήτες, ο εντοπισμός εξωδορυφόρων είναι πιο δύσκολη υπόθεση και μέχρι σήμερα υπάρχουν ελάχιστα υποψήφια σώματα για αυτή την κατηγορία.
Όσον αφορά τον ιδιαίτερο εξωδορυφόρο της νέας μελέτης, οι αστρονόμοι δεν έχουν καταλήξει σε σαφή εικόνα για το πώς μπορεί να σχηματίστηκε.
«Μπορεί να σχηματίστηκε από τον δίσκο αερίου και σκόνης που περιέβαλλε τον καφέ νάνο, όπως σχηματίζονται οι πλανήτες γύρω από τα άστρα. Εναλλακτικά, μπορεί να αιχμαλωτίστηκε (βαρυτικά) από τον καφέ νάνο» είπε η Ζούρλο.
Οι καφέ νάνοι έχουν περίπου την ίδια σύσταση με τα άστρα αλλά πολύ μικρότερη μάζα, με αποτέλεσμα να αδυνατούν να συντηρήσουν αντιδράσεις πυρηνικής σύντηξης στον πυρήνα τους.
Ο συγκεκριμένος καφέ νάνος έχει 33 φορές μεγαλύτερη μάζα από τον Δία και 50% μεγαλύτερη διάμετρο. Είναι επίσης πολύ πιο θερμός.
«Επειδή το σύστημα είναι ακόμα πολύ νέο, ο καφέ νάνος συνεχίζει να λάμπει από τη θερμότητα που απέμεινε από τον σχηματισμό του» δήλωσε η Ζούρλο.
Από την ανακάλυψη των πρώτων εξωπλανητών τη δεκαετία του 1990, οι αστρονόμοι έχουν εντοπίσει μια ποικιλία πλανητικών συστημάτων, ορισμένα από τα οποία είναι πολύ διαφορετικά από το δικό μας. Ακόμα κι έτσι, όμως, το συγκεκριμένο σύστημα ξεχωρίζει.
«Ναι, αυτό το σύστημα είναι πραγματικά παράξενο. Πιθανότατα πέρασε από μια ιδιαίτερα χαοτική δυναμική εξέλιξη» είπε ο Χόι
«Είναι ωστόσο πολύ δύσκολο να προσδιορίσουμε με ακρίβεια το χάος από το οποίο πέρασε».
