Πώς ο συνωστισμός πλοίων στα Στενά του Ορμούζ μπορεί να προκαλέσει οικολογική καταστροφή

Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ εν μέσω πολέμου ανάμεσα σε ΗΠΑ και Ιράν δεν επηρεάζει μόνο την οικονομία: τα πλοία που περιμένουν αγκυροβολημένα να περάσουν μπορεί να οδηγήσουν σε «συμβάν υπερμετάδοσης» ξενικών θαλάσσιων ειδών, προειδοποιεί νέα μελέτη.

Όταν τα πλοία παραμένουν αγκυροβολημένα για καιρό, το κύτος τους τείνει να συσσωρεύει φύκη, μικροοργανισμούς, μύδια, θυσανόποδα και άλλα ασπόνδυλα. Όταν τα πλοία επιστρέφουν τελικά στα κανονικά τους δρομολόγια, οι λαθρεπιβάτες βρίσκουν ευκαιρία να εξαπλωθούν σε νέα νερά, εξηγούν οι ερευνητές.

«Τα θαλάσσια χωροκατακτητικά είδη έχουν σοβαρές οικολογικές και οικονομικές επιπτώσεις στις παράκτιες περιοχές ολόκληρου του κόσμου» δήλωσε σε δελτίο Τύπου η Κάρολιν Τέπολτ του Ωκεανογραφικού Ινστιτούτου του Γουντς Χολ στη Μασαχουσέτη.

«Όταν τα χωροκατακτητικά είδη εγκατασταθούν σε μια περιοχή, η εξάλειψή τους είναι εξαιρετικά δύσκολη, αν όχι αδύνατη. Η διαταραχή στις παγκόσμιες θαλάσσιες μεταφορές έχει πολλές συνέπειες και παράλληλα δημιούργησε αθόρυβα ιδανικές συνθήκες για την εξάπλωση ξένων ειδών σε νέα λιμάνια» προειδοποίησε η ερευνήτρια, μέλος της διεθνούς ομάδας που δημοσιεύει τη μελέτη στην επιθεώρηση Biological Invasions των εκδόσεων Nature.

Τα εγκλωβισμένα πλοία στα Στενά του Ορμούζ στις 20 Ιουλίου (Vessel Finder)

Τα ξενικά είδη θεωρούνται μια από τις βασικές αιτίες απώλειες βιοποκιλότητας σε παγκόσμιο επίπεδο, με τα πλοία να παίζουν σημαντικό ρόλο λόγω των οργανισμών που κρύβονται στο έρμα –το νερό που προστίθεται στο κύτος για να αυξάνεται η ευστάθεια και η ισορροπία του σκάφους.

Σύμφωνα με τη διεθνή ερευνητική ομάδα, ο συνωστισμός περίπου 1.500 μεγάλων πλοίων που περιμένουν εδώ και μήνες να περάσουν τα Στενά του Ορμούζ είναι «πρωτοφανές» φαινόμενο.

Ένα είδος που ήδη δείχνει να προκαλεί προβλήματα είναι ο μικροοργανισμός Margalefidinium polykrikoides, ένα είδος δινομαστιγωτού που όταν αναπτύσσεται υπερβολικά προκαλεί τοξικές «κόκκινες παλίρροιες».

Η παρουσία του ξενικού είδους κοντά στους πετρελαϊκούς τερματικούς σταθμούς του Μπαντάρ Αμπάς και του νησιού Κεσμ «είναι ένα συχνό και ολοένα επιδεινούμενο πρόβλημα στην περιοχή του Περσικού Κόλπου» γράφουν οι ερευνητές.

«Το έρμα των πλοίων θεωρείται μία από τις κύριες οδούς εισαγωγής του Margalefidinium polykrikoides και άλλων μη αυτόχθονων ειδών φυκών στην περιοχή», επισημαίνουν.

Τα θυσανόποδα προσκολλώνται στο κύτος των πλοίων και απελευθερώνουν τις προνύμφες τους στο νερό (MichaelMaggs / CC BY-SA 3.0)

Ένα άλλο παράδειγμα είναι το θυσανόποδο Amphibalanus improvisus, ένα μικρό καρκινοειδές με όστρακο που αναπτύσσεται εξωτερικά στο κύτος των πλοίων καθώς και σε αγωγούς που τροφοδοτούν με νερό τα συστήματα ψύξης εργοστασίων και σταθμών ηλεκτροπαραγωγής.

Κάθε θυσανόποδο απελευθερώνει στο νερό έως και 36 προνύμφες στη θερμοκρασία των 30 βαθμών Κελσίου, κάτι που σημαίνει ότι κάθε πλοίο «μπορεί να απελευθερώνει εκατομμύρια προνύμφες στο διάστημα αναμονής».

Εύκολες λύσεις δεν υπάρχουν, ωστόσο οι ερευνητές καλούν  «όλους τους αρμόδιους φορείς παγκοσμίως – συμπεριλαμβανομένων των διαχειριστών πλοίων, των λιμενικών αρχών και των υπευθύνων περιβαλλοντικής διαχείρισης — να προετοιμαστούν από τώρα για τη συσσώρευση των εκκρεμών απαιτήσεων διαχείρισης της βιοεπικάθισης στα πλοία και να εφαρμόσουν τα κατάλληλα μέτρα για τον περιορισμό αυτής της πρωτοφανούς απειλής για τη βιοασφάλεια».